Nederlandse verspreider van MH17 desinformatie kreeg toch perskaart van journalisten vereniging

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) gaf in mei 2019 aan de Nederlandse blogger Max van der Werff een perskaart ondanks het feit dat hij mede verantwoordelijk is voor het verspreiden van desinformatie over MH17. Van der Werff kreeg de perskaart terwijl hij zich niet hield aan de voorwaarden om een dergelijk perskaart te kunnen krijgen. Sinds de blogger beschikt over een perskaart noemt de media welke onder controle van het Kremlin staat hem geen blogger meer maar journalist.

Van der Werff werkt voor zijn berichtgeving over MH17 samen met de Russische Yana Yerlashova die tot vorig jaar nog op de loonlijst stond van het door het Kremlin gefinancieerde RT (voormalige Russia Today). Zij is daarna gestart met haar eigen bedrijf Bonanza Media. Van der Werff heeft aangegeven dat hij als freelancer door Yerlashova wordt ingehuurd voor het maken van de documentaire over MH17 en voor het aanwezig zijn bij presentaties van deze docu. Samen gingen ze diverse keren naar Oost-Oekraine voor het maken van de documentaire.

Yerlashova werkte voor het maken van de documentaire samen met dezelfde cameraman die ook een van de documentaires maakte toen ze nog voor RT werkte. De professionele manier waarop de Bonanza Media docu is gemaakt is een aanwijzing dat Bonanza Media nog hechte banden heeft met RT. Opvallend is dat Yerlashova een ongetwijfeld goede baan bij RT opgaf om als freelancer te gaan werken. Bij RT maakte Yerlashova al een aantal documentaires over MH17 die vol met desinformatie zaten.

Het duo verspreidt ook in de meest recente docu  aantoonbaar onzin en halve waarheden over MH17. Zo wordt  de suggestie gegeven dat de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) bewust een belangrijk wrakstuk niet heeft gebruikt voor de reconstructie. Dat is onzin. Het bewuste wrakstuk kwam kort voor de presentatie van het eindrapport pas in Nederland aan.

Van der Werff kreeg als enige Nederlander van de separatisten in Oost-Oekraine in 2019 een media accreditatie. Alle andere aanvragen van Nederlandse journalisten werden afgewezen. NRC schreef in dit artikel van 6 maart 2020 dat in gehackte emails aan de persafdeling van de Volksrepubliek Donetsk blijkt dat Van der Werff er vooral op uit was het gevestigde beeld dat Rusland schuld heeft te weerleggen.

Toch kreeg de blogger in mei 2019 een perskaart van de NVJ. De motivatie van Van der Werff om een perskaart aan te vragen lijkt om zodoende zich te kunnen uitgeven als journalist. Terwijl in 2015 de Kremlin media Van der Werff nog een blogger noemden, werd hij nadat hij een perskaart had gekregen opeens een journalist genoemd. Ook opvallend is dat de Kremlin media veel minder de naam noemen van de opdrachtgever van de blogger, namelijk Yana Yerlashova. Het lijkt er sterk op dat de Kremlin media vermoeden dat de boodschap van een Nederlander beter overkomt. Van der Werff gebruikte voor zijn artikelen ook niet meer zijn website Kremlintroll.nl maar ging gebruik maken van een nieuwe site genaamd maxfromthewharf.com.

Waarom gaf de NVJ de blogger ondanks alle signalen dat Van der Werff niet voldeed aan de voorwaarden toch een perskaart? De voorwaarden staan op de site van de NVJ. Bijvoorbeeld:  “Freelancers halen een substantieel deel van hun jaarinkomen uit professionele journalistieke werkzaamheden, werken volgens journalistieke principes en intenties, en kunnen bij hun aanvraag publicaties of projecten overleggen, die op een breed publiek gericht zijn. Uitzonderingen worden nader beoordeeld.”

Het lijkt onwaarschijnlijk dat Van der Werff, die in de Filipijnen woont, een substantieel deel van zijn inkomen krijgt voor zijn inzet voor Bonanza Media.  Ik vroeg een reactie aan Thomas Bruning,  algemeen secretaris van de NVJ. Hij geeft aan dat volgens de NVJ substantieel betekent dat  ” normaal gesproken de aanvrager tenminste 50% van het minimuminkomen in Nederland uit journalistiek werk haalt. Bij beginnend journalisten kunnen we bij eerste afgifte voor de eerste twee jaar op case-to-case basis een lagere (start)grens hanteren. Bij verlenging wordt dan de gewone norm gehanteerd”

Bruning kon mij niet aangeven hoe NVJ heeft kunnen vaststellen hoe van der Werff aan zijn inkomsten komt. Bruning stelt ” uit zijn aanvraag bleek dat hij voldoende inkomsten kan aantonen uit zijn publicitaire werkzaamheden.

Ik vroeg ook waarom het werk van Van der Werff voldoet aan  journalistieke principes en intenties? Bruning gaf aan dat dit blijkt “Uit het feit dat hij onafhankelijk werkt, dus niet in opdracht van een overheid of bedrijf”.

De NVJ ging hierbij ervan uit dat Van der Werff zijn inkomsten kreeg uit een crowdfunding. Deze was opgezet om de kosten voor het maken van de documentaire over MH17 te bekostigen. De opbrengst van deze crowdfunding was € 23,098. Bonanza Media kreeg niet dat hele bedrag. Kickstarter zelf vraagt een provisie van 5% en ook voor de betaling vraag het nogmaals 3%. Uiteindelijk bleef er ruim € 21.000 over. Echter dat was lang niet voldoende om de kosten van de documentaire te dekken. Yana Yerlashova gaf later tijdens een presentatie in Den Haag aan dat zij zelf vanuit eigen middelen ook heeft bij moeten dragen. Van der Werff ontvangt geen inkomsten uit een abonnement of via advertenties op zijn website. Dus op basis van de opbrengt van de crowdfunding is er geen sprake van het verkrijgen van een substantieel deel van inkomen via journalistiek werk. 

Nadat de NVJ een perskaart had gegeven bleek dat Van der Werff waarschijnlijk bijzondere banden heeft met het Kremlin. Zo kreeg Bonanza Media op onverklaarbare wijze stukken uit het JIT-dossier in handen. Van der Werff wilde niet aangegeven hoe hij aan deze stukken is gekomen. “Ik bescherm mijn bronnen” was zijn reactie op vragen hierover. De stukken werden kort voor de start van het MH17 proces gepubliceerd. Het Kremlin gaf direct na publicatie van de stukken aan dat het JIT onderzoek niet deugd.

Journalistiek principes? 

Door een lidmaatschap van de NVJ onderschrijft een lid de ethische uitgangspunten van journalistiek werk, zoals vastgelegd in de code van Bordeaux en de leidraad van de Raad voor de  Journalistiek. Bruning schrijft mij ‘De NVJ toetst niet actief of een lid zich aan deze regels houdt’.

Dat blijkt ook! Bij het eerste punt van de leidraad gaat het al mis. Dat punt is “Journalisten berichten waarheidsgetrouw, controleerbaar en zo volledig mogelijk. Ze vermijden eenzijdige en tendentieuze berichtgeving.”.

Van der Werff brengt onzin en geeft geen reactie op vragen die de insteek hebben zijn werk te controleren. Van der Werff reageerde niet op vragen over zijn inkomsten. Verder publiceerde Van der Werff de communicatie tussen hem en en NRC-journalist Wilmer Heck. Dat deed hij later nog een keer door de dag voor de publicatie van een ander artikel in NRC zijn e-mailverkeer met NRC journalist Steven Derix te publiceren.

In het plegen van wederhoor zakt Van der Werff ook al voor de test. De leidraad schrijft hierover “Journalisten passen wederhoor toe bij personen die door een publicatie worden gediskwalificeerd, ook wanneer die personen hierin slechts zijdelings een rol spelen. “. Van der Werff schrijft in dit stuk een hoop onzin over mij zonder enige wederhoor. Verder ontbreekt in zijn artikel een link naar mijn artikel met een reactie.

Reactie van Max van der Werff

Per e-mail vroeg ik Van der Werff om wederhoor. Net zoals op vele tientallen eerdere vragen van mijn kant reageerde Van der Werff niet.

Reactie NVJ 

De vragen die ik stelde  en de antwoorden  die ik van Thomas Bruning van de NVJ in november 2019 kreeg staan hieronder.

Kunt u aangeven wat een substantieel deel van hun jaarinkomen precies is? Hoeveel procent? Hoeveel inkomen? 

Een substantieel deel betekent naar onze uitleg bij een journalist normaal gesproken dat de aanvrager tenminste 50% van het minimuminkomen in Nederland uit journalistiek werk haalt.

Bij beginnend journalisten kunnen we bij eerste afgifte voor de eerste twee jaar op case-to-case basis een lagere (start)grens hanteren. Bij verlenging wordt dan de gewone norm gehanteerd.

Waarom heeft Van der Werff een perskaart gekregen ondanks sterke indicaties dat hij geen of nauwelijks inkomen heeft uit journalistiek werk? 

We gaan uiteraard niet met anderen in discussie op individuele toewijzingen van aanvragen. We kunnen slechts zeggen dat uit zijn aanvraag bleek dat hij voldoende inkomsten kan aantonen uit zijn publicitaire werkzaamheden.

 

Hoe heeft de NVJ kunnen beoordelen dat Van der Werff ‘een substantieel deel van zijn jaarinkomen uit professionele journalistieke werkzaamheden’ haalt? 

Uit de opgave die aanvragers daarvoor aan ons moeten overleggen.

Waarom voldoet het werk van van der Werff volgens de NVJ aan  journalistieke principes en intenties? 

Uit het feit dat hij onafhankelijk werkt, dus niet in opdracht van een overheid of bedrijf.

Bij de beoordeling of iemand voor een perskaart in aanmerking komt, maken wij geen extensieve studie van zijn journalistieke gedragingen. We gaan ervanuit dat hij als NVJ-lid de code van Bordeaux onderschrijft en dat hij bereid is eventuele klachten over zijn werk(wijze) bij de Raad vd Journalistiek te verantwoorden.

Op welke wijze heeft de NVJ onderzoek gedaan om vast te stellen of het werk van Van der Werff voldoet aan de randvoorwaarden van de NVJ? 

Door een lidmaatschap van de NVJ onderschrijft een lid de ethische uitgangspunten van journalistiek werk, zoals vastgelegd in de code van Bordeaux en de leidraad van de Raad vd Journalistiek.

De NVJ toetst niet actief of een lid zich aan deze regels houdt. Bij klachten over de werkwijze van een journalist kan de Raad vd Journalistiek desgevraagd een oordeel geven.

Wel controleert de NVJ of een medium waarvoor een journalist/programmamaker  werkt, onafhankelijk wordt gefinancierd (dus geen verlengstuk is van een overheid of bedrijf cq gericht is op de promotie van een overheids- of private organisatie)  en zich richt op een breed publiek.

Nu er sprake is van een crowd funding voor een documentaire, waar dus een groot aantal particulieren aan hebben bijgedragen en het resultaat gericht is op een breed publiek, voldeed de aanvraag aan de basale ondergrens.

Wat verstaat de NVJ onder inkomen? Stel iemand maakt een documentaire en haalt om de kosten te kunnen betalen geld op via een crowfunding. De opbrengt van de crowdfunding is onvoldoende om zelfs de kosten voor de documentaire te betalen. Wordt de opbrengst van de crowdfunding dan als inkomen gezien? Want in dit geval houdt Van der Werff niets over aan de opbrengst van de crowdfunding. 

Inkomen beschouwt de NVJ in beginsel als de opbrengsten, die met journalistiek werk worden gegenereerd. Wij krijgen nooit inzicht in gemaakte kosten bij aanvragen, dat is voor ons dus niet relevant.

In het geval van Vd Werff beschouwen wij de opbrengst van zijn crowdfunding (ruim 20.000 euro) als voldoende basis voor een journalistiek inkomen en daarmee voor de afgifte van een tijdelijke perskaart. Bij vernieuwing van de kaart dient een lid opnieuw aan te tonen voldoende  omzet uit journalistiek werk te halen.

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

Leave a comment

Your email address will not be published.


*